ค่ายบุคลากรใหม่โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย ประจำปี 2556

                การออกค่ายชุมชนของบุคลากรใหม่โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย  หรือที่เรียกๆสั้นว่า ค่ายน้องใหม่รพร.ด่านซ้ายเป็นกิจกรรมที่จัดขึ้นทุกปี เพื่อให้บุคลากรใหม่ของโรงพยาบาลได้มีโอกาสออกไปเรียนรู้วิถีชีวิตของ ชาวด่านซ้ายโดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทที่ห่างไกลเพื่อหวังให้บุคลากรของโรงพยาบาลได้เข้าใจเห็นใจและได้แสดงความรัก ความหวังดีต่อเพื่อนร่วมอำเภอของเรา  การเรียนรู้จากการออกค่ายชุมชน มิได้แค่เพียงเพื่อเรียนรู้ในบทบาทผู้ให้บริการทางสาธารณสุขเท่านั้น   หากแต่เรากำลังเรียนรู้ในความเป็น “คน”  และความเป็นเพื่อนมนุษย์ที่พึงรักและช่วยเหลือกัน   ดังปณิธานของสมเด็จพระบิดาทางการแพทย์ไทย ที่ว่า “ฉันไม่ได้ต้องการให้เธอเป็นเพียงหมออย่างเดียวเท่านั้น แต่ฉันต้องการให้เธอเป็นคนด้วย”

ในฐานะบุคลากรที่มีความรู้และมีทักษะในทางการแพทย์และการสาธารณสุข  เราจึงเห็นความสำคัญในการดูแลสุขภาพ   ซึ่งสุขภาพที่เราสนใจนั้น มิได้หมายถึงสุขภาพกายเท่านั้น  เพราะสุขภาพที่ดีแท้จริงนั้น หมายรวมถึงทั้งกาย ใจ สังคมและจิตวิญญาณ  และตัวแปรที่สำคัญที่สุดที่จะส่งเสริมหรือทำให้เกิดสุขภาพที่ดีได้นั้น  ก็คือใจและการกระทำของบุคคลนั้นๆเอง   เราในฐานะบุคลากรทางการแพทย์ควรทำหน้าที่ให้กำลังใจและประสานส่งเสริมสิ่งต่างๆที่จะช่วยให้ประชาชนมีสุขภาพดีในแบบที่เค้าต้องการได้ให้ดีที่สุด

หมู่บ้านหมากแข้ง อยู่ในเขต ตำบลกกสะทอน เป็นหมู่บ้านที่อยู่กลางหุบเขา ห่างไกลจากโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย ถึง 45 กิโลเมตร จากการที่เราได้เข้าไปพูดคุยกับชาวบ้าน และศึกษาธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ในเดือน มิถุนายนที่ผ่านมา พบว่าปัญหาสุขภาพที่ได้จากผู้นำชุมชน และชาวบ้านส่วนใหญ่จะเป็นในเรื่องการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ที่ลำบาก เนื่องจากเป็นหมู่บ้านที่อยู่ห่างไกล หากมีการเจ็บป่วยเล็กน้อย ชาวบ้านมักจะมาขอยาจากผู้ใหญ่บ้าน หรือซื้อยากินเองจากร้านขายของชำในหมู่บ้าน ซึ่งจากการเข้าสำรวจ พบว่ายังมีการจ่ายยาและกินยาผิดวิธีอยู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะฉุกเฉิน ซึ่งอนามัยกกจำปาก็อยู่ไกลออกไปถึง 20 กิโลเมตร ส่วนบางกลุ่มก็เข้าไปใช้บริการที่คลินิกที่หล่มเก่า/หล่มสัก

ปัญหาอีกประการที่ผู้ใหญ่บ้านและชาวบ้านตระหนักคือ การเจ็บป่วยที่เกิดจากการทำงาน ได้แก่ การปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เวลาปวดเมื่อยส่วนใหญ่จะใช้วิธีกินเหล้าถอน โดยมีความเชื่อว่าเมื่อกินเหล้าแล้วจะแก้อาการปวดเมื่อยได้ หากปวดมากก็จะไปพบแพทย์ที่คลินิกหล่มเก่า หล่มสัก เพื่อฉีดยาคลายกล้ามเนื้อแก้ปวด ว่ากันว่า หมู่บ้านหมากแข้งแห่งนี้เป็นหมู่บ้านที่กินเหล้าเยอะที่สุดในอำเภอด่านซ้าย  ซึ่งนี่เป็นเรื่องที่น่าเป็นห่วงอย่างยิ่งต่อสุขภาพของทั้งผู้กินเหล้าเองและคนในครอบครัว

การนวดแผนไทยเพื่อคลายกล้ามเนื้อ แก้ปวดเมื่อย เป็นหนึ่งในภูมิปัญญาไทยที่มีคุณค่าและสืบต่อมายาวนาน แต่กำลังเริ่มเลือนหายไปตามกาลเวลา น่าเสียดายยิ่งนักที่ภูมิปัญญาไทยดีๆที่สามารถใช้เพื่อบรรเทาอาการปวดเมื่อย อาการไม่สบายเล็กน้อยกำลังจะเลือนหายไป โครงการออกค่ายชุมชนครั้งนี้จึงมีแนวคิดที่จะนำภูมิปัญญาดีๆเหล่านี้กลับเข้าไปในชุมชนอีกครั้ง เพื่อส่งเสริม ฟื้นฟูสุขภาพ เน้นพึ่งพาตนเองตามวิถีภูมิปัญญาไทยโดยผ่านกิจกรรม “มหัศจรรย์กะลา   นวดสปาแผนไทย น้ำสมุนไพรเพื่อสุขภาพ”  และร่วมกับชาวบ้านบูรณะศาลเจ้าพ่อกวนบ้านหมากแข้ง สถานที่ซึ่งเป็นเหมือนศูนย์รวมจิตวิญญาณ ของชาวหมากแข้งโดยกิจกรรมนี้เป็นสิ่งที่ชาวบ้านหมากแข้งได้คิดและตั้งใจจะทำอยู่แล้ว และมีการจัดกิจกรรมเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างน้องใหม่กับพี่น้องชาวหมากแข้ง รวมถึงการจัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ออกตรวจทั้งแพทย์แผนปัจจุบัน และแพทย์แผนไทย และกิจกรรมเพื่อสุขภาพอื่นๆเช่น การตรวจฟัน การรับบริจาคโลหิตในวันที่ 27 กรกฎาคม อีกด้วย โดยหมายจะให้เป็นโครงการ การออกค่ายน้องใหม่ที่ ส่งเสริมสุขภาพทั้งกาย ใจ สังคมและวิญญาณ อย่างแท้จริง

แม้ว่าค่ายจะจัดในเวลาสั้นๆ  แต่พวกเราก็หวังเป็นอย่างยิ่งว่ากิจกรรมในครั้งนี้จะเป็นประโยชน์กับทั้งพ่อแม่ชาวหมากแข้งและบุคลากรโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้ายสืบต่อไป